Türkiye Bankalar Birliği Zimmet Suçunun Kaldırılmasını istiyor

Türkiye Bankalar Birliği, Türkiye’nin banka hortumlamaları ile 50 milyar dolar zarara uğratılmasının ardından getirilen zimmet suçunun kaldırılmasını istiyor.

Bankacılık Kanunu’nda yapılacak değişiklik konusunda görüşü sorulan birlik, kanunun 160. maddesinde kredilerin herhangi bir sebeple geri dönmemesi halinde `başkasının zimmetine para geçirdiği` iddiasıyla banka çalışanlarının suçlandığını kaydetti. Zimmetin suç olmaması halinde, bankacılar Türk Ceza Kanunu’na göre yargılanacak. TCK`da zamanaşımı süresi 7,5 yıl olduğu için 2001 krizinde batık bankalara açılan davalar düşecek. Ancak sektörün otoritesi Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, maddenin değiştirilmesine karşı. Sürpriz talep iki hafta önce Bankalar Birliği’nin Başbakanı ziyaretinde de gündeme gelmişti. Bu buluşmada, Başbakan`ın, “Kriz gerekçesiyle şirketlerden kredileri geri çağırmayın.” talebine  zimmet  gerekçesinin öne sürüldüğü kaydedildi.

Batık bankacıların korkulu rüyası zimmet suçunun düzenlendiği 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nda değişikliğe ilişkin tasarı Başbakanlıkta bulunuyor. Bankacılık Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı’na ilişkin ilgili sektörlerin görüşleri alındı. Türkiye Bankalar Birliği, kanundaki ceza hükümlerinin değişmesini teklif etti. Kanunun zimmet suçunu düzenleyen 160. maddesinin tamamen kaldırılmasını isteyen birlik, bunun gerekçesinde yasal hükümler çerçevesinde “başkasına menfaat sağlama” anlamı taşıyan kredilerin herhangi bir sebeple geri dönmemesi halinde “başkasının zimmetine para geçirdiği” iddiasıyla banka çalışanlarının suçlandığını kaydetti. Gerekçede, “Hiçbir Avrupa Birliği ülkesinde olmayan özel bir anonim şirket çalışanı için öngörülen, banka çalışanlarını tedirgin eden, bir risk yönetimi olan banka faaliyetleri ile bağdaşmayan, geri dönmeyen her krediyi zimmet sayabilen uygulamalar nedeniyle “zimmet” maddesinin Bankacılık Kanunu’ndan çıkarılması önerilmektedir.” denildi.

Bankalar Birliği, daha sonraki aşamada sunduğu bir diğer görüşte de “zimmet” suçunun tamamen çıkarılma teklifinin kabul edilmemesi halinde ise 160. maddenin birinci fıkrasında “risk değerlendirmeleri ve analizlerdeki hatalı ve kusurlu işlemler istisna olmak üzere kasten kendisinin zimmetine geçiren banka yönetim kurulu başkanı ve üyeleri ile diğer mensupları” şeklinde değişiklik yapılmasını talep etti.

5411 sayılı Bankacılık Kanunu’nda 6 yıldan 12 yıla kadar hapis, 5 bin güne kadar hapis cezası ve bankanın uğradığı zararın üç katı tazminat öngörüyor. Bu suça ilişkin zamanaşımı da 20 yıl. Bankacılık Kanunu’nda zimmet suçu çıkarılması halinde banka davalarına Türk Ceza Kanunu (TCK) uygulanacak. Suç tarihleri 2005 yılından önce olduğu için de 765 sayılı TCK’nın “hizmet nedeniyle emniyeti suistimal” ve “nitelikli dolandırıcılık” maddeleri uygulanacak. Bu maddelere ilişkin suçlar 5 yıla kadar olduğu için zamanaşımı en fazla 7,5 yıl olarak hesaplanacak. Mahkemelerin de, batık bankalarla ilgili süren tüm davalarında zamanaşımına bağlı olarak ortadan kaldırılması kararı vermesi gerekecek.

Bankalar Kanunu`nda düzenlenen zimmet suçu dışındaki “gerçeğe aykırı muhasebeleştirme, izinsiz faaliyette bulunma, düzenleyici/iyileştirici/kısıtlayıcı önlemleri almamak, sırların açıklanması” gibi tüm bankacılık suçlarının da zamanaşımı süresi dolmuş bulunuyor. İmar Bankası gibi kesinleşen davaların yeniden ele alınması, verilen cezaların düşürülmesi gündeme gelebileceği gibi, yine aynı dava kapsamında aranan Kemal Uzan ve çocuklarına ilişkin davanın da zamanaşımından düşmesinin gündeme geleceği belirtiliyor. Zimmet suçu, 23 Haziran 1999′da yürürlüğe giren 4389 sayılı Bankalar Kanunu’nda ilk defa yer aldı. Daha önce uygulamada olan 3182 sayılı Bankalar Kanunu`nda bulunmuyordu. Dolayısıyla bankaya ait bir paranın ya da diğer varlıkların zimmete geçirilmesi eylemi söz konusu olduğunda, banka çalışanının 765 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 279. maddesi çerçevesinde devlet memuru sayılıp sayılmamasına göre zimmet ya da hizmet sebebiyle emniyeti suistimal suçu oluşmaktaydı.

Alıntı: Zaman Gazetesi