Arabuluculuk ücretsiz olmalıdır

Yargılama ücretli, Arabulculuk üctetsiz olmalı

Arabuluculuk Kanunu Tasarısına Göre; Arabuluculuk; Sistematik teknikler uygulayarak, görüşmek ve müzakerelerde bulunmak amacıyla tarafları bir araya getiren, onların birbirlerini anlamalarını ve bu suretle çözümlerini kendilerinin üretmesini sağlamak için aralarında iletişim sürecinin kurulmasını gerçekleştiren, uzmanlık eğitimi almış olan tarafsız ve bağımsız bir üçüncü kişinin katılımıyla ve ihtiyari olarak yürütülen uyuşmazlık çözüm yöntemini ifade eder.

Arabulucu ise Arabuluculuk faaliyetini yürüten ve Adalet Bakanlığı’nca düzenlenen arabulucular siciline kaydedilmiş bulunan gerçek kişiyi ifade eder.

Arabuluculuk düzenlemesine kısaca eleştiri getirilmek gerekirse; 1) Arabulucu olabilmek için hukukçu olmak şartı bulunmadığı gibi 2) Bu işin ücretli mi yapılacağı, ücretsiz mi yapılacağı belirsizdir. Bunun gibi bir çok yönden Arabuluculuk sistemi her ne kadar bazı ülkelerde uygulansa da ülkemizde bir o kadar da haklı olarak eleştirilmektedir.

Bugün için yasa tasarısından kendine pay çıkarmak isteyenler derhal web siteleri kurmuş, çeşitli oluşumlar içine girmişlerdir. Hatta google’da çıkan reklamlarda bol bol boy göstermeye, reklam da yapmaya başlamışlardır. Avukatların reklam yapmasının mümkün olmadığı mevzuatımızda hukukçu olmayanların reklam yapabilmeleri veya avukat olup da yasağın etrafından dolanabilmelerinin bir yolu olarak arabuluculuk sıfatı kullanılmaya çalışılmaktadır.

Maksat gerek reklam olsun, gerek rant elde etme olsun, konu hakkında diğerlerine avantaj elde etmek isteyenlerce konu hakkında çeşitli makaleler yazılmakta, internet siteleri kurulmakta ve muhtemel parsadan yer kapmaya çalışılmaktadır. ( Bunun için morarabucu mu ararsınız, patent bürolarının açtığı siteler mi ararsınız bir çok site türedi. Ancak mesela içlerinde arabuluculuğu layığıyla tanıtan siteler de yok değil. Bunların en önemlisi ve en değerlisi www.arabulucu.com sitesi. Bu siteyi yaptığım, yapacağım eleştirilerin dışında tuttuğumu şimdiden söylemekte yarar var. )

Oysa Adalet hizmetlerinin ücretsiz olmadığı bir ülkede arabulucu (mediator) ancak uyuşmazlığın kısa yoldan halledilmesini sağlarken arabuluculuk sisteminin ücretli olmasının bir anlamı yoktur. Sistem Türkiye’de uygulanacaksa tek cazibesi bir arabulucunun uyuşmazlığın taraflarını masaya oturtabilmek olmamalıdır. Buna arabuluculuk hizmetlerinin ücretsiz olması eklenerek “hem hızlı, hem ücretsiz adalet” sloganı eklenerek güçlendirilmelidir.

Böylelikle herhangi bir uyuşmazlık içinde olan taraflar Yargıyı lüzumsuz yere meşgul etmezken, uyuşmazlığı ehil kişi huzurunda (arabulucu), HIZLI ve ÜCRETSİZ olarak çözümleye çalışmalıdır. İşte o zaman arabuluculuk sistemi işler ve cazip hale gelerek Adalet sistemindeki yığılmaları önler.

Nitekim; 23-25 Ekim 2008 tarihlerinde İtalya’nın Catania kentinde Avrupa Birliği ülkeleri arasında düzenlenen “Adaletin Kristal Terazisi” yarışmasında (*) 38 proje arasından birinciliği “Basit Konularda Arabuluculuk Projesi” ile İngiltere kazandı.  

İngiliz Arabulculuk projesine göre; Taraflar mahkemeden önce “aracılar” olarak bilinen kürsüde toplanıyor ve burada mahkeme aşamasına gelmeden her olay tartışılıyor. Bu aracılık yüz yüze olabildiği gibi hiçbir kısıtlamayı da içermiyor. 2007 yılı nisan ayında başlayan projeden 4 bin kişi yararlandı.

Aracılık küçük ve büyük olarak 2′ye ayrılıyor ve bu sayede yargıcın olaylara daha iyi konsantre olması sağlanıyor. İşyükü yoğunluğu nedeniyle mahkemelerdeki davalar uzun sürerken, aracılık  sisteminde  ihtilaflar hızlı bir şekilde çözüme kavuşturuluyor. Ayrıca mahkeme işlemleri için ücret ödemek gerekirken aracılık hizmeti ise ücretsiz olarak yapılıyor. Aracılar, tarafların taleplerini telefon ile de alabiliyor. 

Sonuç: Amacının masumane olarak Adalet sistemini tıkayan faktörleri gidermek, kişilerin Yargıyı lüzumsuz yere işgaline bir nebze engel olmak ise ve bu konuda şimdiden kazanç elde hayali ile boy gösterenlere fırsat vermemek ise o zaman Arabuluculuk Hizmetleri Ücretsiz olmalı, İngiliz hukukundaki gibi büyük (ağır) ihtilaf/küçük (basit) ihtilaf şeklinde ikiye ayrılmalı ve her koşulda hem ücretsiz hem de pratik olduğu vurgulanmalıdır. Aksi takdirde sistem ya birilerinin rant kapısı olacak, ya da CMK’da zaten varolan UZLAŞTIRMA müessesesinin yanında kadük olarak uygulama alanı bulamayacaktır.

(*) Adaletin Kristal Terazisi yarışmasında Adalet Bakanlığı tarafından yürütülen UYAP, finale kalan diğer iki proje ile beraber ikinciliği paylaşarak jüri özel ödülünü aldı.

AnonimAV